lunes, 11 de septiembre de 2017

Zouke, Anagnostikon: 45. ῾Ηρακλῆς ἔφηβος


     ῾Ηρακλῆς ἔφηβος γενόμενος ἐν ἀπορίᾳ ἦν, ποίαν ὁδὸν ἐπὶ τὸν βίον τράποιτο (<τρέπομαι· ἀκολουθέω), τὴν δι’ ἀρετῆς ἢ τὴν διὰ κακίας. ᾽Εγένετο οὖν ἔξω τῆς πόλεως καὶ ἐνταῦθα τῷ Διὶ ηὔχετο λέγων· «Ζεῦ πάτερ, γενοῦ μοι βοηθός, ἵνα τὴν ἀρίστην τράπωμαι καὶ ὠφέλιμος τοῖς ἀνθρώποις γένωμαι».

CarracciHercules.jpg
Scelta di Ercole, Annibale Carracci, 1596

     Αἴφνης ἐπιφαίνεται γυνὴ τὰ μάλιστα κεκαλλωπισμένη (< καλλ-ωπίζω). Αὕτη προσγενομένη (προσγίγνομαι· προσεγγίζω) τῷ ῾Ηρακλεῖ λέγει· « ᾽Επυθόμην (< πυνθάνομαι), ὦ ῾Ηράκλεις, ὅτι ἐν ἀπορίᾳ εἶ, ποίαν ὁδὸν ἐπὶ τὸν βίον τράπῃ. ᾽Εὰν ἕλῃ (< αἱρέω) ἐμὲ καὶ ἐπίσπῃ (< ἐφ-έπω· ἀκολουθέω) μοι, ἄξω σε την ἡδίστην (< ἡδύς) καὶ ῥᾴστην (< ῥᾴδιος ↔ χαλεπός) ὁδόν· πάντα δὲ τἀγαθὰ ἕξεις ἀπονώτατα (< ἄ-πονος). Οὐδεὶς δὲ φόβος, μὴ γένηταί ποτε ἀπορία τούτων· παρέχω γὰρ τοῖς συνοῦσιν (< σύνειμι) ἐμοὶ τὴν ἐξουσίαν εὑρίσκεσθαι τὰ ἀγαθὰ πανταχόθεν καὶ διὰ κλοπῆς (κλοπή: lat. furtum) ».

     ᾽Εν τούτῳ ἐπιφαίνεται μακρόθεν δευτέρα γυνή. Αὕτη ἀφικομένη πλησίον (· πλησιάζω · προσεγγίζω) τῷ ῾Ηρακλεῖ λέγει· «᾽Εγώ, ὦ Ἡράκλεις ἥκω πρός σε οὐκ ἄπειρος οὖσα τῶν γονέων καὶ γιγνώσκουσα τὴν ἀγαθὴν φύσιν καὶ παιδείαν ἐκ παιδός. ᾽Ελπίζω δέ, εἰ τράποιο τὴν πρὸς ἐμὲ ὁδόν, γενέσθαι ἄν σε ἀγαθὸν ἐργάτην τῶν σεμνῶν καὶ τῶν καλῶν. ᾽Επιλαθοῦ (< ἐπιλανθάνω) τῶν ἡδέων ταύτης λόγων καὶ ἑλοῦ ἐμέ, ἵνα ἀγαθὸς ἀνὴρ γένη ». ῾Ηρακλῆς δ᾽ ἤρετο (< ἔρομαι· ἐρωτάω), πῶς ταύτας ὀνομάζουσι. Πυθόμενος δ’ ὅτι ἡ μὲν πρώτη Κακία, ἡ δὲ δευτέρα Ἀρετὴ ὀνομάζονται, εἵλετο τὴν Ἀρετὴν καὶ ἀνὴρ ἔν-δοξος ἐγένετο.


cfr Xen. Mem. 2, 21 ss.

martes, 5 de septiembre de 2017

Zouke, Anagnostikon: 44. Θάνατος Σωκράτους



Πρὸ τῆς ἀνατολῆς τοῦ ἡλίου πολλοὶ τῶν μαθητῶν συνηθροισμένοι (· συνηγμένοι : lat. congregati) ἦσαν ἐν τῷ πρὸ τῆς φυλακῆς χώρῳ.

Σωκράτης δ’ ἐκείνης τῆς νυκτὸς ἀνεπέπαυτο (ἀναπαύομαι· lat. pernocto) λαμπρῶς καὶ οὐδέπη (· μηδενί τρόπῳ) ἐτετάρακτο (< ταράττω). Ἅμα δὲ τῇ ἡμέρᾳ εἰσῆλθον διὰ τῆς πρὸς βορρᾶν τετραμμένης (lat. ad Aquilonem vergentem) πύλης πολλοί, μεταξὺ δὲ καὶ οἱ παῖδες κεκομισμένοι (< κομίζω· φέρω) ἦσαν. Σωκράτης δὲ πρὸς τοὺς ἠθροισμένους ἔλεγεν· «Ἄνδρες φίλοι, ἅπαντα τὸν βίον πεπολίτευμαι (πολιτεύω· ὡς πολίτης ζῶ) σωφρόνως καὶ ἀξίως τῆς πόλεως. Διδάσκων τοὺς νέους καὶ προ-άγων αὐτοὺς ἐπ’ ἀρετὴν οὐδεπώποτε πέπραγμαι μισθὸν αὐτοὺς νομίζων οὕτω τὰ ὑπὸ τῶν θεῶν τεταγμένα (<τάττω) μοι πράττειν. ᾽ῃσθανόμην (< αἰσθάνομαι) δ’ ὅτι οὐδενὶ τρόπῳ ἀποτετραμμένος (< ἀπὸ-τρέπω) ἂν εἴνην τούτου. Διὸ καὶ ὑμεῖς μηδέποτε παύσασθε πολιτευόμενοι δικαίως· ἐὰν γὰρ οὕτω πεπαιδευμένοι ἦτε, ὠφέλιμοι (· χρήσιμοι) τῇ πολιτείᾳ ἔσεσθε ». Ταῦτα αὐτοῖς εἶπεν. 



La muerte de Sócrates (1787), Jacques-Louis David

Εὐθὺς δὲ μετὰ τοῦτο ἔλεξεν· «Ἀλλ᾽, ὦ Κρίτων, ἐνεγκέτω (< ἔν-φερω) τις τὸ φάρμακον, εἰ τέτριπται (< τρίβω)». Καὶ ὁ ἄνθρωπος ἐν κύλικι τὸ φάρμακον τετριμμένον (· τὸ κώνειον : lat. cicuta) ἤνεγκε τῷ Σωκράτει. Καὶ οὗτος μὲν ἐξέπιεν (< ἐκ-πίνω· πίνω μέχρι πρὸς τὸ τέλος) ἠρέμα (↔ τάχιστα) τοῦτο, πολλοὶ δὲ τῶν παρόντων ἐγ-κεκαλυμμένοι* τὸ πρόσωπον ταῖς χερσὶν ἀπέκλαιον. ῾Ο δ’ ἐπειδὴ τὰ σκέλη ᾐσθάνετο (< αἰσθάνομαι) βαρυνόμενα (βαρύς ↔ κοῦφος ), ὕπτιος (lat. supinus) κατεκλίνετο. ῾Ο δ’ ἄνθρωπος διατρίψας συχνὸν (· πολὺν) χρόνον (διατρίβω χρόνον : lat. tero tempus) ἐξ-ε-κάλυψεν αὐτὸν ―ἐν-ε-κε-κάλυπτο γάρ·― (ἐκ-καλύπτω ↔ ἐγ-καλύπτω) Κρίτων δ’ ἰδὼν αὐτὸν νεκρὸν συνέκλεισε τὸ στόμα καὶ τοὺς ὀφθαλμούς.

cfr. Fedón 117e-118c




*
- καλύπτω : envolver, cubrir con algo (cfr. apocalipsis, calipso)
- κρύπτω : ocultar (cfr. cripta)
- στέγω : cubrir (τὸ στέγος: lat. tectum)

lunes, 28 de agosto de 2017

Zouke, Anagnostikon: 43. Λόγοι Ξενοφῶντος πρὸς ῞Ελληνας (cfr Xen. Anab. 3.1)


      Οἱ ῞Ελληνες μετὰ τὸν τῶν στρατηγῶν θάνατον χαλεπῶς ἔφερον, ὅτι ᾤοντο (< οἴομαι) ἐν κινδύνῳ ἔσεσθαι, καὶ ἄθυμοι διὰ τοῦτο ἦσαν. Ξενοφῶν* δὲ τούτους ἀθροίζει (· συγάγει) καὶ εὐξάμενος τοῖς θεοῖς πρῶτον ἔλεγεν αὐτοῖς·
     «Ἄνδρες ῞Ελληνες, πρὸ ὀλίγων ἔτι ἡμερῶν ἀντιταξάμενοι τοῖς πολεμίοις διεπράξασθε (lat. conficere, domare), ὥστε καὶ τὸ ὄνομα τῶν ῾Ελλήνων φόβον τοῖς Μήδοις εἶναι. Καὶ τότε μὲν περὶ τῆς Κύρου* ἀρχῆς ἠγωνίσασθε καὶ εἰς φυγὴν τοὺς πολεμίους ἐτρέψασθε, νῦν δὲ περὶ τῆς ἰδίας σωτηρίας ἀγωνιζόμεθα. Ἀφ’ οὗ χρόνου ἐσπεισάμεθα (< σπένδεσθαι· σπονδὰς (· συμβάσεις) ποιεῖσθαί τινι) Τισσαφέρνει*, ἐνομίσαμεν εἰρήνην ἡμῖν ἔσεσθαι. Βασιλεὺς μέντοι τὰς σπονδὰς λέλυκε καὶ φυλάττεται ἡμᾶς ὡς πολεμίους. Φυλαξώμεθα οὖν καὶ ἡμεῖς τοὺς βαρβάρους καὶ μηκέτι τούτοις σπεισώμεθα (< σπένδεσθαι)· οὕτω δὲ τὸ λοιπὸν (· εἰς τὸ μέλλον) πορευσόμεθα διὰ πολεμίας τῆς χώρας, ἀλλ’ ἀσφαλεῖς ἐσόμεθα καὶ διαπραξόμεθα εἰς ῾Ελλάδα ἐλθεῖν. Εἰ δὲ καθ’ ἡμέραν πορευοίμεθα πλεῖον, ἀπαλλαξαίμεθα (< ἀπαλλάττω· ἀπολείπω) ἂν πολὺ τοῦ στρατεύματος. Εἰ δ’ ἄχθεσθε (< ἄχθομαι· λυποῦμαι, χαλεπῶς φέρω), ὅτι ἡγεμὼν ἡμῖν οὐκ ἔσται Τισσαφέρνης, σκέψασθε, εἰ συμφέρει ἡμῖν ἡγεμόνα ἔχειν τὸν ἐργασάμενον ἡμᾶς κακά. Παύσασθε οὖν πιστεύοντες τοῖς βαρβάροις καὶ ψηφίσασθε (· ψήφῳ κρίνετε) κατακαῦσαι τὰς ἁμάξας, ἵνα μὴ ἐμποδὼν ὑμῖν ὦσι. Κελεύω δὲ πρῶτον εὔξασθαι τοῖς θεοῖς εὐμενεῖς ἡμῖν εἶναι. ᾽Επιτήδεια (lat. commeatus) δέ, ὡς μανθάνω, ἐλπίζω ἡμᾶς εὑρήσεσθαι ἐν τῇ ἐγγὺς χώρᾳ».

     Ἀκούσαντες οἱ στρατιῶται καὶ ψηφισάμενοι ταῦτα ἀπῆλθον ἐπὶ τὰς σκηνάς. 


ἡ ψῆφος - ὁ κύαμος - τὸ ὄστρακον





* Ξενοφῶν (c. 430–354 BC), Σωκράτους μαθητής, ἐστρατεύσατο ἐπὶ Πέρσας Κύρῳ συνανελθὼν ἐπὶ τὸν ἀδελφὸν Ἀρταξέρξην.

* Κῦρος ὁ νεώτερος (+ 401 BC), ἀδελφὸς τῆς βασιλέως Ἀρταξέρξου (404-358 ΒC).

* Τισσαφέρνης (+ 395 BC), σατράπης τῆς Λυδίας καὶ Καρίας.